دو ستاره ی شب

سيارات منظومه ی شمسی از نظر موقعيت مکانی:

1) سيارات داخلی

2) سيارات خارجی

به سيارات مابين زمين و خورشيد = سيارات داخلی گويند

به سيارات بعد از زمين = سيارات خارجی گويند

سيارات از نظر جنس به دو دسته تقسيم می شوند:

1) سيارات سنگی:  عطارد، زهره ، زمين، مريخ، پلوتو

2) سيارات گازی:  مشتری ، اورانوس، نپتون

اگر کسی در خارج منظومه ی شمسی، به مدار سيارات راه شيری نگاه کند؛ تقريبا مدار تمامی سيارات را بر روی يک صفحه ی تخت نظاره می کند. بجز مدار پلوتو: که زاويه ی انحراف مداری آن 17 درجه می باشد   و سيارات عطارد و زهره، دارای انحراف مداری 7درجه می باشند

نکته ها:

1- بزرگترين سياره: سياره ی مشتری؛ و کوچکترين سياره:  اول سياره ی پلوتو، و بعد سياره ی عطارد می باشد  « که پلوتو به دليل اختلاف ها و تفاوت نظر ها و رفتارش. از ليست سيارات منظومه ی شمسی حذف شده است»

2- گرم ترين سياره : سياره ی زهره  و سرد ترين سياره: سياره ی پلوتو و نپتون می باشند.

3- بزرگترين قمر منظومه ی شمسی: متعلق به سياره ی مشتری می باشد به نام ( گانيمد مشتری)

4- در بين سيارات، عطارد بيشترين سرعت مداری را دارد 48 km/s

5- پلوتو کمترين سرعت مداری را دارد  4.7  km/s

6-  در بين سيارات، مشتری بيشترين پخی را دارد.

توضيحاتی در مورد مشتری:

قطر استوای مشتری  9500 km/s    بيشتر از قطب قطبی آن است

مشتری در طول 10 سال، يك دور کامل به دور خود می گردد.

شعاع شوارتزشیلد

برای یک جرم سماوی شعاع شوارتزشیلد یک شعاع بحرانی است. اگر این جرم بر اثر گرانش بر مبدا و شعاعش از این مقدار  بحرانی کم شود تبدیل به یک سیاه چاله میشود.

عدسی اکروماتیک

عدسی که نور سفید را بی انکه به طیف رنگ ها تجزیه اش کند از خود عبور می دهد . این عدسی معمولا از دو جزء تشکیل شده است که به یکدیگر چسبانده شده و یک واحد را به وجود اورده اند.

قیفاوسی

ستاره ای که روشنی ان بر اثر تپش به طور تناوبی تغییر می کند.

قانون هابل

قانونی که بنابر ان سرعت گریز کهکشان ها و اجرام فراکهکشانی دیگر متناسب با فاصله ی انها است. ضریب تناسب را ثابت هابل می نامند.

منظومه کپرنیکی

منظومه ای که در ان خورشید در مرکز عالم فرض میشود وزمین وسیارات دیگر به دور خورشید می گردند.

مهبانگ سوزان

نظریه ای در کیهان شناسی که بنابر ان عالم یعنی ماده فضا وزمان در یک انفجار غول اسای سوزان پدید امد.

ماده تاریک

ماده ای که احتمالا" بیش از 75 درصد ماده ی عالم را تشکیل می دهد ولی جز از طریق اثار گرانشی ان قابل اشکار سازی نیست.

نواختر

ستاره ای که روشنی ان ناگهان زیاد می شود و سپس به مقداراولیه اش بر میگردد.

نمودار راسل

نموداری که توزیع پراکنده ستارگان را بر حسب درخشندگی و دمای انها به دست میدهد . این توزیع رابطه ای با سنین مختلف ستارگان دارد.

واحد نجومی

فاصله متوسط زمین از خورشید 150 میلیون کیلومتر یا به عبارت دقیقتر 149600000کیلومتر.

هاله کهکشان

توده ی کروی شکل ستاره ها گرد یک کهکشان مارپیچی که شعاعش تقریبا برابر شعاع قرص کهکشان است. هاله شامل تعداد زیادی ستاره جمعیت II و خوشه های کروی است.

یون کره

چندین لایه یونیده هوا در ارتفاعات بالا ی جو زمین . یون کره در باز تاب امواج رادیویی نقش مهمی را ایفا میکند.

Ø      منشاء بارش های شهابی:

1)                 دنباله دار ها

2)                 ابر اورت ها               الف) کوتاه مدت

                                            ب) بلند مدت

                                            ج) خورشيد فراش

Ø      بعضی از اصطلاحات:

به حداکثرترين نقطه ی مدار، که از خورشيد فاصله دارد را  « اوج» گويند

به نزديک ترين نقطه ی مدار، که از خورشيد فاصله دارد را« حضیض» گويند.

در حضيض سرعت، بيشتر از اوج است.

 ZHR: تعداد شهاب هايی که در يک ساعت ، در شرايط ايده ال رصدی، که در آسمانی با قدر 6.5 رويت شود و کامون های بارش شهابی در سمت الراس، قابل شمارش گردد را گويند.

رنگ سوختن شهابواره ، به رنگ عنصری که در جو بيشتر می سوزد ، در می آيد.

هرچه جرم شهابواره بيشتر باشد، نور آن بيشتر است.

هر چه سرعت شهابواره بيشتر باشد، رنگ آن مايل به سفيد می شود؛ و با کم شدن سرعت آن ، رنگ آن طيفی ( رنگی) می گردد.

شرعت شهاب در مدار خود برابر: 12-72 km/s

سرعت زمين در مدار خود برابر: 30 km/s

سرعت فرار از منظومه ی شمسی برابر : 42 km/s

در بين سيارات، پلوتو ، با خروج از مرکز e=0.2501   و عطارد با خروج از مرکز e=0.2056  بيشترين خروج از مرکز را دارد و کمترين خروج از مرکز متعلق به زهره e=0.0068   می باشد.

نکته: در نيمکره ی شمالی، عرض جغرافیایی، برابر با ارتفاع ستاره ی قطبی همان محل است.

Ø       همه ی اجرام اسمانی از قانون های کپلر، تبعیت می کنند:

قانون اول کپلر: همه ی مدارهای سيارات منظومه ی شمسی ، به صورت بيضی می باشد که خورشيد در يکی از کانون های ان قرار دارد.

  2c/2a=c/a   =  قطر بزرگ / فاصله ی کانونی   =  e  =   خروج از مرکز

                                               A^2= b^2+c^2    =   خروج از مرکز

قانون دوم کپلر:  خط واصل بين خورشيد و سيارات در زمانهای برابر، مساحت های برابر را جاروب می کند( طی می کند)      

S1=S2

قانون سوم کپلر: مکعب ميانگين فاصله ی سيارات تا خورشيد، با مربع دوره یتناوب سياره، با هم متناسبند. ( برابر نيستند)

 T^2 = D^2                                                        

      بر حسب واحد نجومی 2= (D1/D2) ^2 ^  (T1/T2  ) بر حسب سال نوری

مثال:دوره ی تناوب مریخ 687 روز است، فاصله ی متوسط مریخ از خورشید را محاسبه کنید؟

(687/365)^2=(D1/15*10^7 km)^3 

 D1=24*10^7km                          

تعدادی از نامهای صورت فلکی های مهم:

بهار: اسد( شیر) ، عوا ، سنبله

تابستان: دجاجه( قو)، شلیاق( چنگ رومی) ، عقاب، جاثی

پاییز: آندرومدا، فرس اعظم( اسب بزرگ)، مثلث، برساووش

زمستان: جبار( شکارچی نشسته)، کلب اکبر( سگ بزرگ؛ [ از پرنورترین ستاره های آسمان]) ، جوزا( دوپیکر)، ارابه ران، ثور( گاو نر).

پرنورترین ستاره ها در صورتهای فلکی یاد شده:

بهار: عوا= سماک رامح، سنبله= سماک اعزل

تابستان: شلیاق= نثر واقع، دجاجه = ردف، عقاب= نثر طایر.

پاییز: اندرومدا= M31 ، مثلث= M33، برشاووش= (راس) الغول.

زمستان: کلب اکبر= شعرای یمانی(Sirius) ، ارابه ران= عیوق، ثور(گاو نر)= خوشه ی پروین و دیران، جبار= رجل جبار  و ابط الجوزا.

نکته::::::::جهت حرکت کره ی زمین؛ از سمت غرب به شرق است  =    به همین جهت، حرکت ظاهری کره ی آسمان، از سمت شرق به غرب است.

سمت و ارتفاع:

کره ی سماوی: کره ای خیالی با شعاعی بی نهایت، به مرکزیت ناظر زمینی، که به نظر می رسد تمام اجرام سماوی بر آن قرار دارد.

افق سماوی: دایره ای حاصل از تقاطع صفحه ی افق ناظز، با کره ی سماوی را گویند.

محور سماور: خط فرضی ، حاصل از امتداد محور چرخش زمین تا کره سماوی را گویند.

استوای سماوی: دایره ای حاصل از تقاطع امتداد صفحه ی استوای زمین با کره ی سماوی.

سمت الراس: خطی کاملا بر بالای سر راصد که با افق سماوی اش ، زاویه ی 90درجه تشکیل می دهد و آنرا با حرف  z  نشان می دهند.

نصف النهار سماوی ناظر: ( مکان):  دایره ای فرضی که از نقاط قطبین سماوی و سمت الراس ناظر ، می گذرد را گویند.

ارتفاع: به زاویه ی بین جسم سماوی، ناظر و صفحه ی افق  گویند. که بین 0تا۰آدرجه می باشد. + برابر زاویه ی ارتفاع است.

در کره ی آسمان برای رصد:

هر وجب به طور کشیده در آسمان = 20 درجه

هر مشت در آسمان به طور کشیده؛ (( از اولین برامدگی«صبابه» تا آخرین براودگی))= 10 درجه.

هر مشت در آسمان به طور کشیده؛ (( از چهار انگشت بالا))= 8 درجه.

قطر انگشت کوچک = 1 درجه.

قطر انگشت های دیگر( بجز انگشت کوچک)= 2درجه           است.

سمت: چهار جهت اصلی و چهار جهت فرعی را گویند. که مبدا حرکت ، از ستاره ی قطبی و جهت حرکت، هم جهت با حرکت عقربه های ساعت است.  و بازه ی [180 و0] ( یعنی از 0درجه تا 360 درجه را شامل می شود)

نکته: برای زاویه هایی که بیشتر از 180 است می توان، خلاف عقربه های ساعت، مشت و وجب زد و سپس جواب مورد نظر را از 360 درجه، کم کرد

اجرام مسيه:

در اواخر قرن 18 شارل مسيه، ستاره شناس فرانسوی، که به کاوشگر دنباله دار ها لقب داشت؛ هنگام جست و جوی دنباله دارها، به لکه های مه آلودی در آسمان برخورد می کرد و گمان می کرد دنباله داری ياقته؛ در صورتی که آنان اکثرا اجرامی مانند:  خوشه های ستاره ای، کهکشانها و يا سحابی ها بودند که خارج از منظومه ی شمسی قرار داشتند.

وی  برای جلوگيری از چنين اشتباهاتی، فهرستی از اين اجرام را تهيه کرد. که امروزه به انان اجرام مسيه می گويند. درا ين فهرست تقريبا 110 جرم گجانده شده است  که بعضی از انان را دانشمندان بعد از مسيه به ان فهرست افزودند.

هر جرم مسيه را با حرف « M  »  نشان می دهند. مثلا M31  یعنی 31 ُ مين جرم ىر فهرست مسيه

نورانيت ستاره: ( قدر ظاهری)

در قرن دوم پيش از ميلاد، دانشمندی بنام ابرخس، نخستين کاتالگ واقعی ستارگان را که هم موضع و هم نورانيت آنها را نشان می داد را تهيه کرد.

وی پرنورترين ستاره های آسمان را ه كه با چشم  غير مسلح، قابل رؤيت بودند را ستارگان قدر 1+ ؛ و کمترنورترين ستاره را قدر 6+ ناميد. (( ولی امروزه پرنورترين ستاره که با چشم غير مسلح قابل رؤيت است را ستاره ی قدر  1.4-  می نامند))

و مابقی ستارگان را بر حسب نورانيت ظاهريشان، ستاره های قدر 5+،4+،3+،2+، ناميد.

قدر با نورانيت، رابطه ی عکس دارد.

قدر: مقیاسی نسبت به چشم انسان که توانایی دیدن را دارد.

مثال: تغییر سه قدر، تقریبا برابر چند مرتبه تغییر روشنایی است؟

                                                 16=   62/15   =  5/2*2/5*5/2

همه ساله مراسمی به مدت ۱ هفته با نام هفته جهانی فضا برگزار می شود تا مردم را نسبت ضرورت صنایع فضایی آشنا نماید.این هفته از ۴ اکتبر (۱۲ مهر) که سالگرد پرتاب اسپوتنیک است آغاز می گردد. اما بر مبنای توافقی که کشورهای اسلامی انجام داده اند در سالهایی که این هفته با ماه رمضان تلاقی داشته باشد این هفته در این کشورها از 15 تا 21 آبان برگزار خواهد شد.

ماه بالاي سر آبادي است ،
اهل آبادي در خواب.
روي اين مهتابي ، خشت غربت را مي بويم.
باغ همسايه چراغش روشن،
من چراغم خاموش ،
ماه تابيده به بشقاب خيار ، به لب كوزه آب.

غوك ها مي خوانند.
مرغ حق هم گاهي.

كوه نزديك من است : پشت افراها ، سنجدها.
و بيابان پيداست.
سنگ ها پيدا نيست، گلچه ها پيدا نيست.
سايه هايي از دور ، مثل تنهايي آب ، مثل آواز خدا پيداست.

نيمه شب با يد باشد.
دب آكبر آن است : دو وجب بالاتر از بام.
آسمان آبي نيست ، روز آبي بود.

ياد من باشد فردا ، بروم باغ حسن گوجه و قيسي بخرم.
ياد من باشد فردا لب سلخ ، طرحي از بزها بردارم،
طرحي از جاروها ، سايه هاشان در آب.
ياد من باشد ، هر چه پروانه كه مي افتد در آب ، زود از آب در آرم.

ياد من باشد كاري نكنم ، كه به قانون زمين بر بخورد .
ياد من باشد فردا لب جوي ، حوله ام را هم با چوبه بشويم.
ياد من باشد تنها هستم.

ماه بالاي سر تنهايي است.

ابر اورت

ابری متشکل از هسته های ستاره های دنباله دار بی شار که منظومه ی شمسی تا فاصله ی یک سال نوری احاطه کرده کرده است. هرگز به طور مسقیم مشاهده نشده است ولی قرائن مختلفی دال بر وجود ان است. منشائ ستاره های دنباله دار از ابر اورت است.

ابر نواختر

ستاره ای که روشنی اش به ناگاه تا یک میلیون مرتبه افزایش پیدا میکند. شبیه به نواختر است ولی افزایش روشنی ان بسی بیشتر است و هرگز کاملا به روشنی اولیه اش باز نمیگردد.

تپ اختر

ستاره نوترونی که علامت های رادیویی گسیل میکند. نخستین تپ اختر در سال 1967 کشف شد.

ثابت هابل

نسبت سرعت دور شدن یک کهکشان به فاصله ی ان. این نسبت در حدود 100 کیلومتر بر ثانیه در هر یک میلیون پارسک است.

پارسک

واحدی برای فواصل ستارگان و برابر است با فاصله BD در مثلث ABD. یک پارسک برابر با 30.1 میلیون میلیون کیلومتر است.

ابرهای ما ژلان

این ها ابر نیستند بلکه کهکشان اند. دو کهکشان  نسبتا نزدیک که در نیمکره ی جنوبی دیده میشوند.

شکل انها نا منظم استو نام انها از ماژلان سیاح پرتقالی که برای نخستین بار شرحی درباره ی انها نوشته گرفته شده است.

اختر نما (کوازار)

نام متداول اجرام شبه ستاره ای. اخترنماها اجرام فوق العاده درخشانی هستندکه به فواصل بسیار زیاد که مقدار عظیمی انرژی تولید میکنند. سرشت واقعی اخترنماها هنوز تحت بررسی ومطالعه است.

یون کره

چندین لا یه یونیده هوا در ارتفاعات بالای جو زمین . یون کره در بازتاب امواج رادیویی نقش مهمی را ایفا میکند.

اختفا

پنهان شدن یک ستاره در پشت ماه . اصطلاح اختفا به هر موردی نیز اطلاق می شود که جرم نجومی بزرگی میان جرم کوچک و ناظر حایل شود.

شکاف کاسینی

فضایی تهی که حلقه های بیرونی زحل را از حلقه های پرنور داخلی جدا میکند.

انگستروم

واحد طول برابر با 10به توان 10- متر.این واحد برای اندازه گیری طول موج و فواصل بین مولکولی به کار می رود.

ساروس

فاصله زمانی بین دو کسوف یا خسوف متوالی از یک دنباله.

در ابتدا و شروع کار به شرح تاریخچه ی نجوم می پردازیم و شایسته است شما عزیزان را با مختصری از تعاریف اشنا سازیم:

تاریخچه ی نجوم:

منجمان دوره های نجومی را به سه قسمت تقسیم کرده اند  ِزمین مرکزی.دوره کهکشانی و دوره ی کیهانی:

۱)زمین مرکزی: این دوره,از تاریخ باستان شروع و تا قرن 16 ادامه پیدا کرد. منجمان نخستین معتقد بودند: که زمین مرکز جهان است و خورشید و ماه و ستارگان به دور ان« که ساکن می باشد» در حال چرخش ی باشند. از جمله دانشمندان در آن قرون: ارسطو و بطلمیوس می باشد.

يافته های بشر در اين دوره:1- دايره البروج( مسير حركت ظاهري خورشيد از بين ستارگان) «غرب به شرق» . 2-حرکت محوری زمين به دور خود.3-و علت کسوف و خسوف.

2)دوره ی کهکشانی: بعد از قرن 17 تا قرن 19 ادامه پيدا كرد. در اين دوره آشکار شد که زمين , يكي از سياراتی است که به دور خورشيد می گردد.خورشيد نيز يکی از ستارگان بيشمار آسمان است . که در فواصل متفاوت از ما قرار داردز

3) دوره ي كيهاني: در اين دوره بشر فهميد که کهکشان ما يکی از کهکشانهای بيشمار عالم است.

تعاريف:

مدار: مسيری که يک جرم به دور جرمی ديگر می پيمايد.

ستاره: گوی بزرگی از گازهای بسيار گرم است که خودش نور افشانی می کند.دمای سطح ستاره ها به هزاران درجه و دمای مرکز انها خيلی بيشتر می باشد.(دمای سطح خورشيد 6 هزار درجه ی کلوين و دمای مرکز آن 15 ميليون درجه ی کلوين است)

سياره: اجرامی تقریبا کروی. جامد و در برخی موارد کاملا گازی شکل است که در طی مداری به دور خورشيد در گردش می باشند و از خود نوری ندارند( بجز دنباله دارها).  خورشید ما 9 سیاره دارد:

عطارد.زهره.زمین.مریخ.مشتری.اورانوس.نپتون.پروتن. به مجموعه ی این سیارات و خورشید و یک سری اجرام خورد دیگر: منظومه ی شمسی گویند

فرق ستاره و سياره: 1) ستاره ها منير هستند و سياره ها غير منير= يعنی نور جسم منير را بازتاب می کنند.2) ستاره ها چشمک می زنند و ظاهرا تغيير رنگ می دهند« اين به علت وجود جو در کره ی زمين است» اما سيارات نوری ثابت دارند. 3) سيارات تو زمينه و پس زمينه ها حرکت می کنند.4) در تلسکوپ سيارات شبيه به قرص ديده می شوند ولی ستارگان مانند نقطه ای نورانی رويت می شوند.

باید بدانیم : ستاره ها در فضا با سرعت بسیار زیادی در حرکتند ولی به علت فاصله ی بسیار دورشان ,حرکت ظاهری انان در طول هزاران سال آشکار می شود به همین جهت به آنان ثوابت می گویند.

سیارک ها: اجرام کوچک و جامد ، به شکل های نا منظم هندسی ، که در مداری خاص، به دور خورشید می گردند... بزرگترین سیارک«سرس»  950km است  . و اولین سیارک در سال 1801 کشف گشت.

قمر: برخی سیارات مانند زمین 1 یا چند ماه دارند که به آنها قمر گویند. ماه تنها قمر کره ی زمین است  .    نکته: دو سیاره ی عطارد و زهره،قمر ندارند.

دنباله دار ها: کوههای عظیمی از یخ هستند که در زمانی خاص ( هنگامی که به خورشید نزدیک می شوند) در آسمان دم کشیده ای پیدا می کنند.

شهابواره ها: اجرام جامد ریزی هستند( به اندازه های دانه های شن ، کوچکتر و حتی بزرگتر از آنها) که در فضا وجود دارند. هرگاه این شهابواره ها ، وارده جو زمین شوند، به دلیل اصطکاک  و گرمای ایجاد شده ، می سوزند و به صورت خط هایی روشن ، در آسمان دیده می شوند . که به انها شهاب می گویند. برخی از این شهابواره ها که بزرگترند، قبل از سوختن کامل، به سطح زمین می رسند که در این صورت به آنها شهاب سنگ گویند

سحابی ها: ابر های وسیعی از گازی رقیق میان ستاره ای، عمومآ  هیدروژن و غبار و کربن می باشند که دمای بسیار پایینی دارند. در برخی موارد این ابر ها، به واسطه ی نور ستارگان نزدیکشان، روشن می شوند " مانند سحابی جبار

خوشه های ستاره ای: اساسآ تعداد زیادی ستاره وجود دارند که در اثر نیروی جاذبه ، در کنار یکدیگر  قرار گرفته اند  که به دو نوع: 1- خوشه های باز . 2- خوشه های بسته . تقسیم می شوند.

1)خوشه های باز: بین 20 تا 1000 ستاره دارند، مانند خوشه ی پروین

2) خوشه های بسته: بین 1000 تا 1000000 ستاره دارند، مانند خوشه ی ستاره ای M13  در صورت فلکی جاثی.

کهکشان ها: مجموعه ای از میلیونها ستاره که در بین آنها، مقادیر بسیار زیادی گاز  و ابر های غبار وجود دارد. که به آنها گازهای میان ستاره ای گویند که اساسآ از هیدروزن هستند.

راه شیری( راه کهکشانی) : ظاهرآ نوار مه آلودی که در فصل تابستان، از جنوب تا شمال کشیده شده است، که در واقع یکی از بازو های مارپیچی کهکشان کاست. اولین بار فیلسوفی به نام " دموکریتوس " پی برد که راه شیری، مجموعه ای از ستاره های بیشماری است که نزدیک بهم به نظر می رسند.

سال نوری: اخترشناسان برای بیان فواصل بین ستاره ای از واحد سال نوری استفاده می کنند. یک سال نوری، برابر مسیری است که نور در مدت یک سال می پیماید.

نکته: سرعت نور در خلاء 300  هزار کیلومتر بر ثانیه است = 300000km/s

مثال: فرض کنیم فاصله ی زمین تا خورشید 150  میلیون کیلومتر باشد و سرعت نور 300 هزار km/s باشد. فاصله ی زمین تا خورشید چند ثانیه ی نوری و چند دقیقه ی نوری است؟

150000000/300000=500s                           500/60=8.3 min                

واحد نجومی:به فاصله ی متوسط بین زمین و خورشید ، یک واحد نجومی گویند = Au

                              سرعت زمین در مدارش= 30km/s

خوشه ی کهکشانی: به مجموعه ی چندین کهکشان نزدیک بهم . خوشه ی کهکشانی گویند. کهکشان ما به همراه 24 کهکشان دیگر که از کهکشان ما کوچکترند ، خوشه ی محلی را تشکیل می دهد   که محدوده ای به اندازه ی 6 میلیون سال نوری را در فضا اشغال کرده است.

خوشه های کهکشانی ، ابر خوشه های کهکشانی را تشکیل می دهند. خوشه ی کهکشانی ما، جز ابرخوشه ی   « قوس»  است.

         ابر خوشه ی کهکشانی «----- خوشه ی کهکشانی «------ کهکشانها

پارسک: برای اندازه گیری فواصل طولانی تر ، از واحد  پارسک استفاده می کنند. هر پارسک برابر 3.262 برابر سال نوری است -----»  با واحد: pc، p

ستاره های دوتایی: به دو ستاره که توسط ناظر زمینی، در کنار یکدیگر دیده می شوند،ستاره های دوتایی گویند.حال اگر این دو ستاره در حول یکدیگر ، در حال گردش باشند، به انها منظومه ی مزدوج حقیقی گویند. اگر دو ستاره به طور تصادفی، در راستای خط دید ناظر زمینی قرار گرفته باشند، مزدوج های  اُپتیکی  نام دارند.

نکته: اکثر ستاره های آسمان دارای همدم هستند